Ngày 10/2/2025 (tức sáng 11/2/2025 – giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump đã ký lệnh tăng thuế nhập khẩu thép và nhôm lên mức cố định là 25% “không có ngoại lệ hoặc miễn trừ” trong một động thái nhằm hỗ trợ các ngành công nghiệp đang gặp khó khăn, hiệu lực áp dụng kể từ ngày 12/3/2025. 

Nhôm và các sản phẩm từ nhôm xuất xứ Nga vẫn chịu mức thuế 200%.

Năm 2018, Chính quyền Trump 1.0 đã áp thuế nhập khẩu nhôm là 10%, đến nay mức thuế này đã tăng lên 25%.

Nhôm và thép là các kim loại cơ bản của các nền kinh tế. Việt Mỹ áp dụng mức thuế bổ sung lên 25% đã làm tăng nguy cơ xảy ra chiến tranh thương mại thế giới.

Ảnh hưởng đến ngành nhôm Việt Nam:

Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 479 triệu USD nhôm và sản phẩm nhôm sang thị trường Mỹ, tăng 9.5% so với năm 2023.

Thị trường nhôn nguyên liệu bắt đầu phản ứng giằng co và có xu hướng tăng nhẹ.

Việc Mỹ tăng thuế nhập khẩu lên 25% khiến các doanh nghiệp ngành nhôm lo lắng về năng lực xuất khẩu trong tương lai vì Mỹ đang chiếm khoảng 60% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành Nhôm Việt Nam.

Thách thức: Nhóm Doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp từ chính sách này là các nhà sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), đây là nhóm DN xuất khẩu chính nên sẽ chịu tác động nhiều hơn các DN nhôm của tư nhân Việt Nam. Tuy nhiên, Hệ lụy sau đó là công suất dư thừa ở các nhà máy này sẽ gây áp lực trở lại thị trường trong nước vốn đang thừa sau một thời gian dài suy thoái, gây ảnh hưởng gián tiếp lên toàn bộ các nhà sản xuất nhôm Việt Nam.

Cơ hội: tác động của chính sách này lên các thị trường xuất khẩu là tương tự nhau, ngoại trừ hàng hoá của Trung Quốc đang bị bổ sung mức thuế 10% thì sức cạnh tranh của hàng hoá xuất xứ từ Trung Quốc sẽ bị giảm so với các thị trường khác. Do đó, Doanh nghiệp Việt Nam vẫn có lợi thế cạnh tranh như cũ so với các thị trường quốc tế, và có lợi thế cạnh tranh tốt hơn hàng hoá của Trung Quốc.

Tuy nhiên, nguy cơ hàng hoá từ Trung Quốc rửa nguồn lấy xuất xứ Việt Nam hoặc các nước Asean để lẩn tránh thuế là không tránh khỏi. Các doanh nghiệp cần thận trọng và nghiên cứu kỹ hơn các giải pháp do cơ quan chức năng khuyến cáo.

Nhận định của ngành Nhôm Việt Nam:

Ngay từ đầu nhiệm kỳ của Trump, Ngành nhôm đã xác định là sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro thuế quan, sự gia tăng chi phí đầu vào về nguyên liệu – hàng hóa và vận tải; khiến tỷ suất lợi nhuận của DN nhôm Việt có xu hướng giảm.

Hiệp hội đã có những bài phân tích thị trường và rủi ro đối với ngành nhôm để các doanh nghiệp hội viên nắm được, chuẩn bị phương án mở rộng thị trường xuất khẩu để tránh bị phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Điều này, Thủ tướng Chính phủ cũng đã khuyến cáo tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1, khi thảo luận về tình hình thế giới diễn biến khó lường và việc chuẩn bị cho khả năng xảy ra chiến tranh thương mại trên thế giới…

Các doanh nghiệp ngành Nhôm cũng cần đẩy mạnh nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới để cung ứng cho các thị trường và khách hàng truyền thống, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong sản xuất ngành nhôm.

Trước mắt, các nhà sản xuất – xuất khẩu nhôm Việt Nam cần tập trung theo dõi, cập nhật thông tin từ phía đối tác với các đơn hàng đã ký kết để xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Đồng thời, thảo luận phương án thích hợp cho các đơn hàng tiếp theo để duy trì hoạt động giao thương với bạn hàng truyền thống.

Về chính sách phòng vệ thương mại của Mỹ

Tháng 10/2024, Bộ thương mại Hoa kỳ (DOC) đã áp thuế chống bán phá giá đối với nhôm đùn xuất xứ Việt Nam, mức thuế suất chung của Việt Nam là 41,84%; các đơn vị tham gia quá trình điều tra đầy đủ thì chịu mức thuế là 16.02%

Ngày 30/10/2024, Uỷ ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đã xác định rằng ngành công nghiệp của Hoa Kỳ không bị tổn hại đáng kể hoặc bị đe dọa gây tổn hại đáng kể do nhập khẩu nhôm đùn từ Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ. Do đó vụ việc áp thuế phòng vệ thương mại này đã được huỷ bỏ.

Theo thông cáo từ Nhà Trắng hôm 11/2: Từ năm 2020 – 2024, Sản lượng nhôm của Hoa Kỳ đã giảm 30%; năm 2024, công suất của nhà máy luyện nhôm Hoa Kỳ chỉ đạt 52%. Hiện tượng dư thừa công suất của nhà máy luyện nhôm đã gây hại cho các nhà sản xuất nhôm hạ nguồn, bao gồm các nhà sản xuất nhôm đùn ép và nhôm tấm. Để cho phép các nhà sản xuất nhôm khởi động lại sản xuất và gia tăng sản lượng, cần phải thực hiện các điều chỉnh bổ sung thuế quan đối với nhôm nhập khẩu, bao gồm hạn chế miễn trừ và tăng thuế suất.

Rõ ràng, chính phủ Trump đang gia tăng các biện pháp để bảo hộ nền sản xuất trong nước, trước mắt là tăng thuế nhập khẩu đối với nhôm, thép lên 25% và không có trường hợp ngoại lệ, tiếp đến có thể sẽ có nhiều biện pháp tăng cường áp thuế đối với hàng ngập khẩu để bảo hộ, không loại trừ việc gia tăng các vụ điều tra phòng vệ thương mại hoặc chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại để áp thuế bổ sung lên hàng hoá nhôm nhập khẩu.

Xem tuyên bố của Chính phủ Mỹ tại link: https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/02/adjusting-imports-of-steel-into-the-united-states-afbe/

Hoặc xem bản song ngữ tại đây: Lệnh điều chỉnh thuế NK nhôm của Chính phủ Mỹ ngày 11.2.2025

(VAA tổng hợp)