Hàng hoá Việt Nam còn rất nhiều cơ hội để thúc đẩy xuất khẩu vào Nigeria. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần hết sức cẩn trọng tránh bị lừa đảo dưới nhiều hình thức núp bóng, khó lường.

Là quốc gia có dân số trên 200 triệu người, đông nhất châu Phi, Nigeria là thị trường tiềm năng đối với hàng hoá Việt Nam.

Theo Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), trong quan hệ thương mại với Nigeria, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sản phẩm công nghiệp như: hàng dệt may, máy móc thiết bị dụng cụ và phụ tùng, điện thoại di động và linh kiện, túi xách, ví, vali, mũ, ô dù, chất dẻo nguyên liệu. Các mặt hàng này đều có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao, cao nhất là mặt hàng dệt may và chất dẻo nguyên liệu.

Đối với sản phẩm nông nghiệp, Việt Nam đã xuất khẩu gạo, hải sản, rau quả sang thị trường Nigeria nhưng kim ngạch còn khiêm tốn và còn nhiều dư địa gia tăng.

Đơn cử với mặt hàng gạo, là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu gạo hàng đầu tại khu vực châu Phi, Nigeria vẫn nhập khẩu khoảng 1,8-2 triệu tấn gạo/năm. Gạo nhập khẩu thường có giá thấp hơn gạo sản xuất trong nước nên được người dân ưa dùng hơn. Tổng mức thuế khi nhập khẩu mặt hàng này dao động là từ 57,5-97,5%.

Đối với hàng rau quả, trị giá xuất khẩu của Việt Nam sang Nigeria vẫn ở mức thấp, giai đoạn từ năm 2019-2021 mới đạt 200.000 USD. Trong khi đó, trị giá nhập khẩu các mặt hàng này năm 2021 của Nigeria đạt 3,27 tỷ USD, tăng 65% so với năm 2020.

Bà Trần Thị Thu Thuỷ, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xuất khẩu (Cục Xúc tiến thương mại) nhận định: bên cạnh thị trường 200 triệu người tiêu dùng của Nigeria, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam còn có thể tiếp cận thị trường các nước thuộc Cộng đồng kinh tế Tây Phi mà Nigeria là thành viên khi các quy định, tiêu chuẩn đối với hàng nhập khẩu giữa thị trường các nước khá tương đồng.

Ông Trần Hùng Cường, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Nigeria lưu ý, trong xuất khẩu vào Nigeria, hiện tượng lừa đảo trong giao dịch kinh doanh tại Nigeria nói riêng và khu vực Tây Phi nói chung vẫn thường diễn ra.

Hình thức lừa đảo của các đối tượng tương đối đa dạng, có thể lừa đảo trong đấu thầu, trong xuất nhập khẩu hàng hoá. Đáng chú ý, đối tượng lừa đảo thường ký hợp đồng xuất khẩu hàng hóa cho các doanh nghiệp Việt Nam, thực hiện giao 1-2 hợp đồng đúng thời hạn, chất lượng sản phẩm tốt nhằm tạo ra sự tin tưởng.

Từ hợp đồng thứ ba, đối tượng yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam chuyển tiền đặt cọc từ 30- 50% trị giá hợp đồng, chiếm đoạt số tiền này và không giao hàng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong thanh toán khi hầu hết các nước khu vực Tây Phi sử dụng hình thức thanh toán có độ rủi ro nhất định.

“Việc thẩm tra, xác minh kỹ đối tác là cần thiết để tránh rủi ro khi ký hợp đồng xuất khẩu, nhập khẩu. Doanh nghiệp cũng nên áp dụng hình thức thanh toán thư tín dụng không hủy ngang, thanh toán ngay (L/C)”, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Nigeria nói.

Ông Cường khuyến cáo, trường hợp thanh toán theo hình thức đặt cọc, doanh nghiệp nên yêu cầu đối tác đặt cọc từ 30-50% giá trị đối với các đơn hàng mới và lần đầu; không nên chuyển tiền với bất cứ hình thức nào khi đối tác đề nghị, như phí môi giới, phí luật sư…

Với hoạt động nhập khẩu về Việt Nam, cần tiến hành kiểm định hàng hóa tại nước sở tại trước khi đưa hàng lên tàu hoặc thuê các công ty kiểm định có uy tín để đảm bảo chất lượng. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp nên sang trực tiếp để gặp gỡ nhà cung cấp, giám sát việc thu mua và chất hàng lên tàu…

Bà Trần Thị Thu Thủy lưu ý thêm, để an toàn trong tìm kiếm khách hàng tại Nigeria nói riêng và châu Phi nói chung, doanh nghiệp Việt Nam nên liên hệ với Thương vụ, Đại sứ quán Việt Nam tại thị trường khu vực này.

Mặt khác, doanh nghiệp cần tích cực tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế, diễn đàn doanh nghiệp, đoàn nghiên cứu thị trường và xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương và các hiệp hội tổ chức hoặc qua đối tác quen biết giới thiệu.

 Cảnh báo 4 trường hợp lừa đảo tại khu vực Tây Phi như sau:

Thứ nhất, lừa đảo trong đấu thầu: Các đối tượng lừa đảo thường lấy tên một tổ chức tại châu Phi, tạo một trang web giả, đưa ra một gói thầu với giá trị cao, cần NK các mặt hàng từ Việt Nam và yêu cầu DN Việt Nam gửi thư xin dự thầu. Trong một thời gian ngắn, đối tượng lừa đảo gửi một thư thông báo DN Việt Nam đã “thắng thầu”, đề nghị trả lệ phí đấu thầu, từ 1.500-3.000 USD. Sau đó, đối tượng sẽ thay đổi tên tổ chức, địa chỉ, email và điện thoại để tiếp tục lừa đảo DN khác.

Thứ hai, lừa đảo trong việc NK hàng hóa từ Việt Nam: Các đối tượng lừa đảo thông báo có đơn hàng hàng NK trị giá từ 1-2 triệu USD. Các đối tượng này thường ‘‘chấp nhận ngay giá chào hàng, không trả giá”. Sau đó, đối tượng đề nghị DN XK Việt Nam trả phí môi giới, hoặc trả chi phí thủ tục xin mã số giấy phép NK, phí luật sư… từ 1 – 2%/trị giá lô hàng.

Thứ ba, lừa đảo trong việc XK (gỗ, sắt phế liệu…): Các đối tượng lừa đảo chào giá XK hàng hóa (gỗ, sắt phế liệu), có giá thấp hơn thị trường, tạo cho các DN NK Việt Nam bị “ảo tưởng sẽ có lợi nhuận cao” nếu NK hàng của họ. Đối tượng lừa đảo yêu cầu DN Việt Nam chuyển tiền đặt cọc 20-30%. Sau khi nhận tiền cọc, đối tượng sẽ không giao hàng.

Thứ tư, đối tượng ký nhiều hợp đồng XK (gỗ), giao một vài hợp đồng đầu đúng hạn, các hợp đồng sau không giao hàng. Các đối tượng này thường ký 5-10 hợp đồng XK hàng hóa cho các DN Việt Nam; thực hiện giao 1-2 hợp đồng đúng thời hạn, chất lượng tốt, nhằm tạo ra sự tin tưởng cho DN NK Việt Nam. Từ hợp đồng thứ ba, đối tượng lừa đảo yêu cầu DN Việt Nam chuyển tiền đặt cọc từ 30 – 50% trị giá hợp đồng, chiếm đoạt tiền số tiền này, sau đó không giao hàng.

Thương vụ Việt Nam tại Nigeria lưu ý các DN trong nước: Không chuyển tiền với bất cứ hình thức nào khi đối tác đề nghị, ví dụ như phí môi giới, phí thủ tục xin mã số giấy phép NK (NAFDAC), phí luật sư…

Ở khâu thanh toán: Mặc dù thẩm định DN thuộc các nước Tây Phi có thật, tuy nhiên các DN này vẫn có thể lừa đảo. Để tránh bị rủi ro, khi ký hợp đồng XK, NK, DN trong nước nên áp dụng hình thức thanh toán “Thư tín dụng không hủy ngang, thanh toán ngay (Irrevocable L/C, At sight). Một số DN trong nước đã bị mất vốn, khi áp dụng hình thức 30% trả trước, 70% trả sau (đối với hàng XK) hoặc mất tiền đặt cọc từ 30 – 50% (đối với hàng NK).

(Thanh Nguyễn – Bảo Hải quan Online)